Sessiz Sinema

Winsor McCay - Little Nemo (1911)

2008-11-02T07:00:00.000-08:00

Çizgi romanın çıkış yıllarında temel içerik mizahtı. Gazetelerde günlük çizgi bant tek bir bölüm kabul ediliyor ve bir önceki günün macerasına hiç değinilmiyordu. Bu biçim uzun yıllar boyunca büyük bir değişiklik göstermeden devam etti. İşte bu aşamada sanatçı Winsor McCay, 1905 ila 1911 yılları arasında New York Herald gazetesinde "Küçük Nemo Uyku Ülkesinde" adıyla yayınlanan ve 1911-1914 arası Journal American'da da "Muhteşem Rüyalar Diyarında" adıyla devam eden macera serisi ile bu yoldan saptı ve çizgiromana büyük bir aşama kazandırdı. Bu çizgibant serisi Nemo adlı bir çocuk ve arkadaşlarının rüyalarda yaşadıkları maceraları konu alıyordu. Sürreal temalar, bilinçaltı imgeleri ve diğer çizgi serilerde asla görülemeyecek çılgınca ve hayalgücü dolu yaratıcı konseptlerin mükemmel ustalıkta bir betimleme ile verilmesinin yanı sıra bu çizgiserinin getirdiği en büyük yenilik Nemo'nun maceralarının tek bölüm değil haftalarca hatta aylarca süren fantastik maceralara dönüşmesiydi. Böylece çizgiroman bir sayfaya veya bir çizgibanta sıkışmaktan kurtularak seri öyküler halinde bir devamlılık kazanıyor ve daha kapsamlı ve derinlikli hikayelerin anlatılmasının yolu açılmış oluyordu. Gerek devamlılık arzeden öyküleri, gerek öyküsünün taşıdığı büyük yaratıcılık ve gerekse bunları aktarmadaki teknik başarısı ile Nemo çizgiromanları büyük bir başarı kazandı ve o kadar popüler oldu ki 1911 yılında beyaz perdeye animasyon olarak geldi.

Gertie the Dinosaur (Winsor McCay, 1914)

2008-11-02T06:27:00.000-08:00

Çizgi film dünyasına adim atmadan önce zaten iyi bir çizgi roman çizeri olan McCay, gerçek anlamda ilk ciddi karakterlerden sayılan "Litte Nemo" nun yaratıcısıdır, çizdiği filmleri, 1-2 dakikalık gerçek kamera çekimlerinden oluşan, kendisinin ve diğer çizer arkadaşlarının rol aldığı ufak film introlarından başlar, zira üçüncü çizdiği karakter olan Gertie the Dinasour'un başında önce kamuoyuna bu karakteri tanıttığı kısa bir film mevcuttur.

Emile Cohl - Fantasmagorie 1908

2008-11-02T05:47:00.000-08:00

Emile Cohl tarafından 1908 yılında yaklaşık 700 çizimden yararlanılarak çekilen film, sinema tarihinde tamamıyla animasyondan oluşan ilk film olarak kayıtlara geçmiştir.

The Play House (1921)

2008-03-25T10:54:00.000-07:00

One Week (1920)

2008-03-25T10:50:00.000-07:00

Police (1916)

2008-03-24T12:53:00.000-07:00

A Woman of Paris: A Drama of Fate (1923)

2008-03-24T12:47:00.000-07:00

Burlesque on Carmen (1916)

2008-03-24T12:32:00.000-07:00

The Great Dictator (1940) [konu dışı sesli film]

2008-03-23T02:52:00.000-07:00

The Count (1916)

2008-03-23T02:46:00.000-07:00

Mabel's Married Life (1914)

2008-03-21T23:55:00.000-07:00

Yönetmen : Charlie Chaplin
Charlie Chaplin ... Mabel's Husband
Mabel Normand ... Mabel
Mack Swain ... Wellington, a Ladykiller
Eva Nelson ... Wellington's Wife
Hank Mann ... Tough in Bar
Charles Murray ... Man in Bar

The Fireman (1916)

2008-03-21T23:48:00.000-07:00

Yönetmen Charlie Chaplin
Charlie Chaplin ... Fireman
Edna Purviance ... Girl
Lloyd Bacon ... Her Father
Eric Campbell ... Foreman of the Brigade
Leo White ... Owner of Burning House
Albert Austin ... Fireman

A Dog's Life (1918)

2008-03-21T14:52:00.000-07:00

Charles Chaplin ... Tramp
Edna Purviance ... Bar singer
Syd Chaplin ... Lunchwagon owner
Henry Bergman ... Fat unemployed man / Dance-hall lady

Charlie Chaplin Festival (1938)

2008-03-21T14:47:00.000-07:00

Yönetmen: Charlie Chaplin
Eric Campbell
Charles Chaplin
Henry Bergman
Edna Purviance

Behind The Screen (1916)

2008-03-21T14:33:00.000-07:00

Yönetmen :Charlie Chaplin
Eric Campbell ... Goliath (a stagehand)
Charlie Chaplin ... David (Goliath's assistant)
Edna Purviance ... The girl

The Kid (1921)

2008-03-21T14:09:00.000-07:00

Yönetmen: Charlie Chaplin
Carl Miller ... The Man
Edna Purviance ... Mother
Jackie Coogan ... The Kid (as Jack Coogan)
Charles Chaplin ... A Tramp (as Charlie Chaplin)

Das Kabinett des Doktor Caligari (Dr. Caligari'nin Muayenehanesi)1919

2008-03-15T12:26:00.000-07:00

Alman yönetmen Robert Wiene tarafından 1919 yılında çekilen 69 dakikalık film, küçük bir Alman kasabası olan Holstenwall’da işlenen esrarengiz seri cinayetleri konu alıyor. Francis (Friedrich Fehler) adlı genç bir adamın ağzından anlatılan hikaye, Francis’in, yakın arkadaşı Alan (Hans Heinrich) ve her ikisinin de aşık olduğu Jane (Lil Dagover) ile birlikte gezici bir panayırı ziyaret etmesiyle başlıyor.

Etkileyici sinematografik anlatımıyla hem korku sinemasının hem de film noir akımının öncüsü olarak kabul edilen “ Dr. Caligari!nin Muayenehanesi" (Das Kabinett des Doktor Caligari) , kurgu ve kamera olanaklarının primitif düzeyde kullanıldığı sessiz sinema dönemine ait bir baş yapıttır.

Alman Dışavurumcu sanat akımını sinemada ilk ve en etkin biçimde kullanan ve böylelikle sinemada “ Caligarism “ akımının öncülüğünü yapan film, dramatik ışık kullanımı, abartılı sahne tasarımları ve stilize edilmiş oyunculukları ile I. Dünya Savaşı sonrası Weimar Almanyasının toplumsal psikolojisini, oldukça çarpıcı bir şekilde ekrana yansıtıyor.

Senaryosunu Carl Mayer ve Hans Janowitz'in yazdığı film, Dr. Caligari ve onun esiri Ceasar karakterleri aracalığıyla, bir yöneticinin etkisi altında yıkıcı ve yok edici hale getirilen insan temasına değinerek, otoriteye karşı ciddi bir eleştiri getirdi. Her ne kadar Siegfried Kracauer gibi film kuramcıları, yönetmen Robert Wiene’nin elinden çıkan filmin, Nazizmi olumlayıcı nitelikte olduğunu iddia etse de, konformizm ve ilkel otoritenin akıla egemen olması eleştirisi, filmin bütünlüğüne hakim göründü.

Sinema tarihide yaratılan ve uluslararası nitelik kazanmış ilk karakter olan Caligari’yi sinemaya kazandıran film, zalimliği ve endişeyi ruh halinde barındıran Dr. Caligari karakteriyle, daha o yıllarda, Nazi dönemi bilim adamı portresini başarıyla ortaya koydu.

Filmin elde ettiği başarının Robert Wiene’den ziyade, Alman sinemasının gelişiminde önemli rolleri olan senarist Carl Mayer ile dekor tasarımcısı Hermann Warm’a ait olduğunu söylemek mümkün. Nitekim, daha sonra “Dahi “ (Genuine, 1920), “ Kraliçe Isabeau”nın Gecesi” (Die Nacht der Königin Isabeau, 1920) ve “Rasholnikoff" (1923) gibi filmlere imza atan Wiene, “Dr. Caligari’nin Muayenehanesi"nin başarısını ikinci kez tekrarlayamadı.

Das Kabinett des Doktor Caligari (Dr. Caligari'nin Muayenehanesi)1919

"Man With A Movie Camera" (1929)

2008-03-13T13:37:00.000-07:00

Sovyetler Birliği'nden Dziga Vertov, avangard, deneysel belgeseli The Man with a Movie Camera (1929) çeşitli Sovyet şehirlerindeki (Moskova, Kiev, Odessa) tipik günlük hayatı, canlı bir kurgu tekniği üzerinden sunuyordu.

"Man With A Movie Camera" (1929)

Abel Gance ( 1889 - 1981)

2008-03-13T13:16:00.000-07:00

Abel Gance (25 Ekim, 1889 - 10 Kasım, 1981) dünyaca ünlü Fransız film yönetmeni, yapımcısı, yazar, Gance Paris'te doğdu. Gance genç yaşlardan itibaren tiyatroya ilgi duydu. Sahneye ilk kez 19 yaşındayken Brüksel'de çıktı ve sinemada ilk kez 1909 yapımı Moliere adlı filmdeki rolüyle yer aldı..

Gance 1911 yılında kendi yapım şirketini kurana kadar oyunculuk ve senaryo yazarlığı yapmayı sürdürdü. 1911 de ilk filmi olan La Digue'yi yaptı fakat film başarılı olmadı. Gance'nin Sarah Bernhardt ile birlikte oynayacağı, kendi tarafından yazılan beş saatlik oyun, Victoire de Samothrace 1. Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle iptal edildi. 1919 yapımı üç saat süren epik filmi J'accuse (Suçluyorum) Gance'nin uluslararası alanda tanınmasını sağladı. Savaş karşıtı güçlü bir film olan J'accuse, I. Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru St. Mihiel'de çekilen gerçek savaş sahneleri içeriyordu. Gance bu filmde daha sonraki baş yapıtları La Roue ve Napoleon'da daha da geliştireceği deneysel teknikler kullandı. Filmin uzunluğu (orijinali 6 saat) ve özel film projeksiyon ekipmanı gerektirmesi (özellikle savaş alanının panoramasını göstermek için çerçeve oranının üçe katlandığı son kısım için) filmin başarısını gölgeledi.
Gance uzun yıllar boyunca film çekmeye devam etmiş olsa da, 1920'lerin sessiz döneminde kazandığı ün ve taktiri bir daha elde edemedi. Zamanının çoğunu önceki sessiz filmlerini, özellikle önceki baş yapıtları J'Accuse ve Napoléonu genişletmeye harcadı.
1960 yılında Austerlitz gibi tarihî dramalarla film yapım kariyerine geri döndü. 1980 yılında onarılan sessiz epik filmi Napeleon övgüyle karşılandı ve öncü bir film yapımcısı olarak ünü yeniden Gance'ye iade edildi. Gance 1982 yılında Christopher Columbus hakkında epik bir film yapma isteğini gerçekleştiremeden, Paris'te tüberkülozdan öldü.
Napoleon (1927)
(3 saat 54 dakikalık filmi aşağıdaki linkte izleyebilirsiniz.)

Felix The Cat (1919)

2008-03-13T02:01:00.000-07:00

Kedi Felix, Otto Messmer tarafından Pat Sullivan Stüdyoları için yaratılmıştı. İlk gösterimi 1919 yılındaydı. Filmin tamamı 5 dakika sürüyordu. Gösterilmesi sadece animasyon sanatlarına olan ilgiyi değil Amerikalıların kedilere olan ilgisini de arttırmıştı. Sesin beyaz perdeye gelmesi ile sessiz Kedi Felix de seslendi ve Astromiyavlar ilk sesli Kedi Felix çizgi filmi oldu.

Felix The Cat (1919)

Zhi guo yuan (1922)

2008-03-13T01:41:00.000-07:00

1922 yılı Çin yapımı bir film Zhi Guo Yuan. Yönetmeni Shichuan Zhang. Başrolünde Zhegu Zheng ve Zhengqiu Zheng rol alıyor. Yapımcı firma Mingxing Film Company.

(Bu film hakkında daha fazla bilginiz vasa bu başlık altına yazın ve uzakdoğu sessiz sineması hakkında daha çok bilgimiz olsun )

Zhi Guo Yuan (1922)

Emile Cohl (1857-1938)

2008-03-12T14:49:00.000-07:00

Animasyonun ilk ustası Emile Cohl, aslen karikatür sanatçısıdır. 1907 yılında Gaumont’da çizgi filmler yapmaya başlar, 1908’den itibaren de çeşitli canlandırma filmlerine el atar. 1910’da Gaumont’tan ayrılıp Pathe’ye geçerek başarılı hareketli kukla filmleri hazırlar. O da bir çok Fransız sinemacı gibi Amerika’ya gider, gelir. Amerika’da iken tarihin ilk çizgi film karakteri olan “Sncokums” tipini yaratır. Fransa'ya döndüğünde “Komik Hayvanlar Serisi” adlı bir girişimde bulunmuş, ancak ilerleyen yaşından dolayı başarılı olamamıştır. Emile Cohl, Reynaud ve Melies gibi ilklerin sinemacısıdır. Ve acıdır ki, Emile Cohl’ün sonu da bu iki büyük ustanın sonuna benzer, büyük bir unutuluş ve fakirlik içinde ölüm.

Japon de fantaisie (1909)

Max Linder (1883-1925)

2008-03-12T14:32:00.000-07:00

Charlie Chaplin yegane hocası olarak kabul ettiği Max Linder, sinema tarihinde komedi filmlerinin öncüsüdür. Oynadığı filmleri hem yazdı hemde yöneti. Yarattığı Fransız kentsoylu tipiyle, konuları birbirinden farklı olan ancak umulmadık, şaşırtıcı durumların her zaman görüldüğü filmlere imza atmıştır. Linder’in güldürücülüğü, yalnızca mimik, davranış ya da kahramanlarının diyaloglarıyla değil, tiplerin içinde bulunduğu olgusal durumlarla da açıklanabilir.

Dünya tarihinde, en çok sevilen sinemacı olan ilk insandır Max Linder. Bunun kanıtı; Birinci dünya savaşında cepheye giden Linder, savaşta ağır yaralanarak geri döner. Ancak bir yanlış anlama sonucunda insanlar Linder’in öldüğünü zannederler ve haber tüm ülkeye yayılır. Durum ortaya çıkana kadar halk büyük bir yas havasına girer.
Max Linder bir dönem Hollywood’a gider. Umduğu başarıyı sağlayamayınca Fransa’ya geri döner. Film çalışmalarına kaldığı yerden devam ederek Fransa’nın gelmiş geçmiş en büyük güldürücüsü ünvanını sağlamlaştırır.
Vive la vie de Garçon (1908)

Cabiria (1914)

2008-03-12T14:14:00.000-07:00

1912 yılında başlanıp 1914’te bitirilen “Cabiria” adlı İtalyan filmi, sessiz sinema döneminin en önemli filmidir. Filmin yönetmeni otuzlu yaşlarındaki Giovanni Pastrone’dir. Filmin çekimleri, Torino, Sicilya, Alpler ve Tunus’ta, altı ayda gerçekleştirilmiştir. “Cabiria” sinemasal anlatım biçim ve tekniğinin bir başyapıtıdır. Filmin kameramanı İspanyol Segundo Chomon bir çok sinema tekniğini bu filmde kullanmıştır. Yapay ışıkların estetik kullanımı, maketlerin başarılı kullanımı (42 metrelik bir heykel), gerçek mekan ve objelerin kullanılması, o güne kadar el yardımıyla çalışan alıcı aygıtın küçük bir motor sayesinde çalıştırılması.

Cabaria (1914)

Frankenstein (1910)

2008-03-12T12:02:00.000-07:00

J. Searle Dawley’in yönetmenliğini yaptığı sinema tarihinin 2. Frankenstein uyarlaması 1910 yılında Edison Stüdyoları’nda hazırlandı. Marry Shelley'nin Frankenstein adlı romanından uyarlanan filmde Augustus Phillips Dr. Frankenstein rolünde, Charles Ogle Canavar rolünde ve Mary Fuller Elizabeth rolündeydi. Film üç günde çekildi ve 16 dakika sürmektedir.

Frankenstein (1910)

The Lost World (1925)

2008-03-11T14:34:00.000-07:00

Sir Arthur Conan Doyle'in bilimkurgu şaheseri kitabı "Kayıp Dünya" ilk defa 1925'de beyaz perdeye uyarlandı. Yönetmenliğini Harry Hoyt'un üstlendiği filmin efektlerini Willis H. O'Brien yapmış.

The Lost World (1925)

Little Red Riding Hood (1922)

2008-03-11T02:46:00.000-07:00

Walt Disney Kansas'da bir çiftçi ailesinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Önce bir reklam atölyesinde çizerlik yaptı daha sonra da kendisi gibi animasyon konusunda yetenekli ve istekli arkadaşlarıyla Kaliforniya'ya hazırladıkları Animasyonları yolladı.

İşte Walt Disney'in ilk yönetmenliğini yaptığı animasyon. Kırmızı Şapkalı Kız.

Little Red Riding Hood (1922)

Skeleton Dance(1929)

2008-03-10T12:32:00.000-07:00

Sesle birlikte gözde olan bir başka tür de müzikaldi. Walt Disney Skeleton Dance'la (1929; İskelet Dansı) canlandırma müzikalleri türünü başlattı. Sesin gelmesiyle inandırıcılık kazanan çizgi filmlerin üretimi de bu dönemde artmaya başladı. Üstelik çizgi filmlerde iki ya da üç renk kullanılabiliyordu.

Skeleton Dance (1929)

The Little Match Seller (1902)

2008-03-09T12:42:00.000-07:00

Yönetmen James Williamson'un 1902 yapımı Hans Christian Andersen uyarlaması.
The Little Match Seller (1902)

Kid Auto Races in Venice (1914)

2008-03-09T10:36:00.000-07:00

Kid Auto Races in Venice, Charles Chaplin' in Keystone Studios' daki ikinci filmidir. 1914 yapımı bu sessiz ve kısa komedi filminde Chaplin; bol pantolonu, dar ceketi ve kocaman ayakkabılarıyla yüzyılın en popüler figürlerinden biri olacak Şarlo (Charlot) (Tramp/Serseri) tiplemesini ilk kez canlandırmıştır.

Film çocuk oto yarışları sırasında kamerayla çekim yapmaya çalışan bir grubun Charlie' nin sürekli olarak kadraja girmesinden dolayı zor durumda kalması ve onu kovalaması üzerine kurulu anlık komik görüntülerden oluştuğundan, filmin belirgin bir konusu yoktur

Kid Auto Races in Venice (1914)

Yönetmen; Henry Lehrman
Charles Chaplin - Serseri (Tramp)
Henry Lehrman - Yönetmen
Frank D. Williams - Kamerman
Billy Jacobs - Çocuk
Charlotte Fitzpatrick - Kız
Thelma Salter - Kız
Gordon Griffith - Çocuk

Making A Living (1914)

2008-03-09T10:17:00.000-07:00

Making A Living, Charles Chaplin' in Keystone Studios' daki ilk filmidir. 1914 yapımı bu sessiz ve kısa komedi filminde Chaplin, bir sonraki filmi Kid Auto Races in Venice (1914) filminde ilk kez ortaya çıkacak olan Tramp 'ten özellikle dış görünüş bakımından hayli farklı bir karakteri canlandırmaktadır.
Chaplin bu filmde işsiz güçsüz bir düzenbazdır.
Making A Living(1914)
Yönetmen : Henry Lerhman
Oynayanlar
Charles Chaplin - Düzenbaz
Virginia Kirtley - Genç Kız
Alice Davenport - Anne
Henry Lehrman - Muhabir
Minta Durfee - Kadın
Chester Conklin - Polis

Mary Pickford (1893 - 1979)

2008-03-08T21:24:00.000-08:00

Mary Pickford, asıl adı Gladys Mary Smith (d. 9 Nisan 1893 - ö. 28 Mayıs 1979), Kanada asıllı ABD'li sinema oyuncusu. İlk film yıldızlarından biri olmuş, sessiz sinema döneminde Amerika'nın sevgilisi olarak adlandırılmış ve sinema yaşamının doruğunda ABD'nin en ünlü ve en zengin kadınları arasında yer almıştır.

Sahneye ilk kez 5 yaşında Toronto'da çıktı.Sekiz yaşında bir turneye katıldı ve sonraki 10 yıl içinde Broadway’deki çeşitli yapımlarda rol aldı. Griffith'in The Lonely Villa (1909) adlı filminde başrol oynadı. Daha sonra kendini tümüyle sinemaya verdi ve Adolph Zukor'un film şirketi Famous Players Film Company'nın en önemli oyuncularından biri oldu. 1929 yapımı Coquette filmindeki Norma Besant rolüyle En iyi kadın oyuncu oscarını kazandı.

Ssessiz sinema döneminde kadın ve erkek tiplerini, modasını etkileyen oyuncular vardı. Mary Pickford’da "masumiyet timsali" etrafına tatlılık ve ışık saçan, iyilik dolu küçük kadın rolleri ile sevilmişti. Buklelerini kestiği zaman onu fetiş haline getirmiş sinema seyircisi uzun zaman devrinin bu olağanüstü oyuncusuna küstü. Bu buklelerin gerisinde yatan masumiyet, yetişkin cinsellikten uzaklık, Pickford'un uzun yıllar "dünyanın sevgilisi" unvanını korumasını sağdı. Pickford giysileri, geniş kenarlı şapkaları, ince titrek bacakları bir dönem masum, iyilik saçan kadın tipine örnek olur. Sonradan Pickford ile evlenen, tarihi serüven filmlerinin baş aktörü Douglas Fairbanks ise bu tipin erkek karşılığıdır.
The School Teacher and the Waif (1912)
Yönetmen:D.W.Griffith
Edwin August ... The School Teacher
Mary Pickford ... Nora, the Waif
Charles Hill Mailes ... Nora's Father

R.F.D. 10,000 B.C. (1916)

2008-03-08T11:07:00.000-08:00

M.Ö.10.000 sinemalarda dolaşırken biz Sinemanın Altın Çağı blogu olarak hiç bir fedakarlıktan kaçınmadık ve 1916 yılında Hollywood'un ilk özel efekt uzmanı yönetmenlerinden Willis H. O'Brien'in hazırladığı animasyon filmi ortaya çıkrttık.

Willis H. O'Brien'ı King Kong ve The Lost World gibi filmlerde de daha sonra Özel Efekt Uzmanı olarak görev yaptı.

R.F.D. 10,000 B.C. (1916)

UN CHIEN ANDALOU (ENDÜLÜS KÖPEĞİ) (1929)

2008-03-08T03:24:00.000-08:00

Fransız Gerçeküstücülük akımının öncüsü Luis Bunuel, 1929 da Paris’te Billancourt Sütüdyoları ile anlaşıp ilk filmi Un chien andalou / Bir Endülüs Köpeği’ni çeker.

Çekim notlarında “Filmin çekimi esnasında platoda toplasan 6-7 kişi kadardık ve dahası oyunular dahil kimse ne yapacağını bilmiyordu.” Verdiği direktifler gerçektende filmin gideceği yeri gösteren cümlelerden oluşuyor; “Wagner’i dinlediğini düşünerek camdan dışarı bak” gibi. Fakat camdan bakan sadece bakıyor; çünkü nereye ve niye baktığını bilmiyor.
Filmde rol alan Salvador Dali yönetmenin çekim notlarında “tüm zamanını derisi saman doldurulmuş eşek kafataslarının gözlerine zift doldurarak geçiriyor” diye tarif ediliyordu.
Filmin kurgusu sırasında Bunuel, Man Ray ve Aragon ile tanışır. Bu samimiyetin ardından Ray ve Aragon, filmi Ursulines Stüdyoları’nda görürüler. Her ikisi de film için bir ilk gösterim gecesi hazırlamak gerektiği fikrini öne sürerler.
Luis Bunuel o günleri şöyle tanımlar: “Amerika, Almanya, İspanya, Yugoslavya gibi çeşitli ülkelerde yaşayan ve daha birbirlerinden haberi olmadan aynı akıldışı ve içgüdüsel anlatımı benimsemiş insanların uyduğu bir tür çağrı oldu gerçeküstücülük. Bu sözcüğü daha hiç duymadan, İspanya’da yayımlamış olduğum şiirler, bizleri Paris’e çeken bu çağrının bir belirtisi idi. Aynı şekilde, Dali ile beraber Endülüs Köpeği’nin senaryosu üzerinde çalışırken, kendiliğinden oluşuveren bir yazı türü kullanıyor, farkında olmadan gerçeküstücü anlayışı benimsemiş oluyorduk”
Bu film sayesinde gerçeküstücüler Blanche Meydanı’nda Cyrano Café’de bir araya geldi. Bunuel, Ray ve Aragon ile birlikte gerçeküstücü akımın söz sahibi Max Ernst, Andre Bréton, Paul Eluard, Tristan Tzara, René Char, Pierre Unik, Tanguy, Jean Arp, Maxime Alexandre, Magritte toplantıda yer aldı. Bu toplantı sonunda film gösterime girdi ve yönetmen Bunuel bu ilk filmi ile hayatının sonuna kadar sürecek tehditler almaya başladı.
UN CHIEN ANDALOU (ENDÜLÜS KÖPEĞİ) (1929)
Filmin tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz

October (1927)

2008-03-08T02:52:00.000-08:00

Sergei Eisenstein, 1917 Sovyet Devrimi'nin 10 gününü anlatır Ekim. Ekim Devrimi'nin 10. Yıldönümü için bir film çekmekle görevlendirilen Eisenstein'a büyük bir bütçe, 10000'in üzerinde figüran ve tüm Leningrad kentini kullanma yetkisi verildi. Görgü tanıklarından, belgesel filmlerden ve John Reed'in Dünyayı Sarsan 10 Gün isimli kitabından yararlanan Eisenstein özgün mekanlarda, Kızıl Ordu ve Kızıl Donanma askerlerini kullanarak ve Lenin'e çok benzeyen bir işçiye Lenin rolünü vererek belgesele yakın bir film çekti. 1 Mayıs 1927'de yapılan gösteriler, 1917'nin bayrak ve flamalarıyla gerçekleştirilerek filme alındı. Çekimler bittikten sonra Eisenstein, gözden düşmüş olan Troçki'nin yer aldığı tüm sahneleri filmden çıkarmak zorunda bırakıldı. Bu sahnelerin çıkarılması ve karmaşık kurgu işlemleri nedeniyle film kutlama törenlerine yetiştirilemedi ve ilk kez 1928'de gösterilebildi. Devrim, filmde o kadar gerçekçi bir şekilde görüntülenmişti ki Ekim'in bazı sahneleri belgesellerde kullanıldı, filmden fotoğraflar Devrim Müzesi'nde devrim sırasında çekilmiş gerçek fotoğraflar olarak uzun yıllar boyunca sergilendi.

Ocktober (1927)
Filmin tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz.

Metropolis (1927)

2008-03-08T00:48:00.000-08:00

1927 yılında Dışa Vurumcu sinemanın önemli yönetmenlerinden Fritz Lang öyle bir film yaptı ki, kimse bir anlam veremedi. 2 saati aşkın süresinde yönetmen 2020 yılını ve makineleşmiş insanları anlatıyordu. Film distopya yani kötü ütopyanın en iyi örneği olarak kabul ediliyor. Thea von Harbou ile Fritz Lang’ın birlikte yazdıkları senaryo sinemada bilimkurgu tarihinin zirve noktalarından biridir ve hala sinema tarihinin en iyi on bilimkurgu filmi arasında gösterilir.
Metropolis Almanya'nın ilk "Pahalı" filmidir. Filmde tam 758 aktör rol almış, bazı sahneler için 1100 kele, 750 çocuğa, 100 zenciye ödeme yapılmış, oyunculara ödenen toplam ücret 1.6 milyon reichsmarkı bulmuş, bunun yanı sıra tam 1.3 milyon metre film tüketilmişti.1.5 milyon marka mal olması düşünülen filmin bütçesi 5 milyon markı aşmıştır.
Metropolis (1927)
Filmin tamamını aşağıdaki linklerden izleyebilirsiniz

Mack Sennett (1880-1960)

2008-03-07T13:55:00.000-08:00

Amerikan sinemasında "güldürmek sanatı” ile ilgilenen ilk sanatçı Mack Sennett (1880-1968) oldu. Sinema dilinin yaratıcılarından Griffith’in yanında çalıştı. Fransız güldürülerinde izlediği şaşkın jandarmalardan esinlenerek “polis” tipi yaratmak istediyse de sinemayı ciddi bir iş olarak gören Griffith ona izin vermedi; düzgün, sıradan rollerde oynattı.

Mack Sennett. Rejisör ve yapımcı olarak çalıştığı yirmi yıla yakın sürede 1500 kadar güldürü filminin gerçekleşmesini sağladı. Sinemaya tanınmamış bir çok oyuncu kazandırdı: “Şişko” Fatty (Roscoe Arbuckle), “Şaşı” Ben Turpin, irikıyım Chester Conklin, taş yüz Buster Keaton, akrobat Harold Lloyd, Şarlo’nun sevgilisi Mabel Norman, Harry Langdon ve kuşkusuz Charlie Chaplin yani Şarlo.
Mack Sennett iki tür güldürü yaptı; Vuruşlama ile süslenmiş gülünç taklit ve sadece vuruşlama filmleri. Sennett filmlerindeki çılgın sahneler bir anlamda tuluatla geçen yılların yitişini haber veriyordu. Bazı filmlerinde şaşırtıcı bir incelikle oluşan gülünç sahneler, sonraları güldürü klasikleri arasında yer aldı.
Sennett’in bir özelliği de dönemin modasına uygun mayolar giymiş, genç ve güzel kızlara, plaj güzellerine filmlerinde yer vererek cinsel çekiciliği ilk kullanan sinemacı olmasıdır.
Sennett, sanatsal bir biçim oluşturma peşinde değildi, güldürüleri gerçek yaşama benzemezdi. Olayları hızlı ve insanları şamatacıdır. İzleyiciyi neşelendirmek için mayo giymiş kızlar, polisler, soytarılar, köpekler, kediler, bebekler, otomobiller, hiçbir şeyden haberi olmayan o anda sokaktan geçenler, bazen tüm bir kentin insanları bitmeyen enerjiyle çılgın kovalamacaların kahramanı olurdu.
Doğal oyunculuğa önem veren Sennett’in kesin olarak yasakladığı tek şey içkiydi. Filmleri senaryosuz çekilirdi. Gülütüleri bulmakla görevlendirilenler ve düşünceleri getirmekle yükümlü yazarlardan oluşan, sayıları bazen sekize dek değişen bir yaratıcı takımıyla çalışırdı.
Sennett filmlerinde “gülüt”ler zıtlık taşıdığı sürece güldürürdü. Şişmanın zayıfla, kısanın uzunla, sarışının esmerle çelişkisine, dışsal özelliklere dikkat edilirdi. Sennett için madem bir düşme komikti, o halde beş düşme daha komik sayılırdı. Ancak Sennettt’in yerinde saymadığı kabul edilmelidir. Sonraları, başlangıçtaki filmlerinde görülen çılgın ve kaotik tartımı yavaşlamış, gözle görülür bir düzen duygusu oluşturduğu filmler yapmıştır.
Bu tür filmlerin ilk örneği “Tillie’s Punctured Romance” (1914), gösterilebilir.
Öteki rejisörlerin ünlü filmlerini, ciddi filmleri gülünç biçimde çekmek de Sennett’in değişmez stili olmuştu: “Dizzy Heights and Daring Hearts” (1916), “The Clever Dummy” (1917), “A Small Town Idol” (1921) bunlardandı…
Sennett, kök ve alışkanlıkları bakımından bir sessiz film adamıydı. Sinema alanındaki hızlı değişimler, sinema salonlarının art arda film gösteren yeni politikaları, çizgi filmlerin tutulması ve ’29’ “kara pazar”ının kişisel serveti yok eden etkileri Sennett’i sinemadan tamamen uzaklaştırdı. (1935)
Those Awful Hats (1909)

The Gold Rush (Altına Hücum) (1925)

2008-03-07T13:09:00.000-08:00

Charlie Chaplin'in yazdığı, yönettiği, oynadığı ve yaptığı işe hayran olduğu için 1925 de çevirdiği sessiz filmi 1942 de o günün şartlarında seslendirdiği bir klasiktir Altına Hücum. Sinema tarihinin en komik filmleri listesinde her zaman en başta yeri vardır.
Bu film yüzünden Charlie Chaplin yıllar sonra Amerika'da komünistlikle suçlanıp sınırdışı edilmiştir.

Chaplin bu film de zengin olma ümidiyle Alaska’daki altın madenlerine hücum eden binlerce insanın yaşadığı zorlukları anlatır. Şarlo yolculuğu boyunca ihtiyaç duyacağı alet, edevat ve erzak türü donanıma sahip olmadan başlar yolculuğuna. Alaska’nın kar ve buzullarla kaplı dağlarında tek başına ilerler. Ortanın biraz üzerindeki boyu ile Şarlo şaşkın fakat karar, yorgun ama çeviktir. Elindeki bastonuna yaslanırken kara saplanıp yuvarlansa da hemen çabucak doğrulmaktadır. Esen rüzgar, başındaki eskimiş melon şapkayı metrelerce öteye fırlatıp atsa da o, bir çırpıda koşarak vücudunun ayrılmaz parçası olarak gördüğü bu şapkayı alıp başına koymaktadır. Sıska bedeni ile Alaska’nın dondurucu ayazı arasındaki tek şey, kullanılmaktan iyice yıpranmış ve nerede ise çaputa dönmüş, paltomsu şeydi. Ayaklarındaki büyük eski pabuçlar, o yürürken uçları biri doğuyu diğeri batıyı görecek şekilde hep dışa dönük olarak adımlanırdı. Şarlo yolculuğuna tirajı komik pek çok gelişmeyle birlikte devam eder.
The Gold Rush (Altına Hücum)
Filmin Tamamını linkten izleyebilirsiniz.

Cinderella (1922)

2008-03-07T04:43:00.000-08:00

Cinderella bir Çin masalıdır aslında. Avrupalılar o kadar benimsemişler ki masalı, bütün derlemecilerin eserlerine girmiş. En bilindik Cinderella tabii ki Grimm kardeşlerin Kül Kedisi Masalıdır.
Sinemanın Altın Çağı'nda bu masal pek çok yönetmen tarafından uyarlandı beyaz perdeye. İlki 1896 da olmak üzere sadece sessiz dönemde 20-25 değişik Cinderella seyrettirildi seyirciye. Bunlardan bir taesi de 1922'de Walt Disney tarafından yapılan animasyondur. O sırada 21 yaşında ve kariyerinin başında bir Disney düşünün.

Cinderella (1922)

The Kiss (1896)

2008-03-06T11:22:00.000-08:00

Sinema tarihinin ilk öpücüğü 1896 yılında Edison'un kameramanlarından William Heise'in yönetmenliğini yaptığı The Kiss filmindedir. May Irwin ve Jhon C. Rice'in başrolünü oynadığı bu film 1 dakika sürmekteydi.

The Kiss (1896)

The General (1927)

2008-03-05T13:48:00.000-08:00

Buster Keaton ve Clyde Bruckman’ın birlikte yönettikleri filmdir General. Gaglara dayalı, tipik Keaton geometrisinden ve simetrisinden beslenen, şiirsel olduğu kadar da abartılı ve "kaba" bir güldürü 'The General'. Kullanılan teknik ve çıkarılan işçilik, şüphesiz zamanının çok ötesinde bir maharet/titizlik barındırdığı gibi, bugün dahi izleyenleri şaşkınlığına çeviriyor. Sessiz Sinema döneminde adı Chaplin ile kıyaslanmaktan bir türlü kurtulamamıştır Keaton. Chaplin sineması içeriğe vurgu yaparken, Keaton ise daha ziyade teknikte olgunlaşmış gibidir. Ama şu bir gerçek ki ikisi de çok büyük sinemacıydı.

Buster Keaton'un hem yönetip hem de başrolünü oynadığı bu sessiz sinema klâsiği, Amerikan İç Savaşı'nın en buhranlı dönemlerinde geçer. İç Savaşın olanca anlamsızlığı ve acımasızlığıyla sürdüğü, ortalığı kasıp kavurduğu günlerde, 'General' adını verdiği lokomotifinden başka bir gailesi yoktur 'Johnny Gray'in. İnatçı ve bir o kadar vurdumduymaz, çevresinde kopan kızılca kıyamete ilgisiz bir adam. Haa, lokomotifinden başka bir de sevdiği kız var tabi: 'Annabelle Lee'(Marion Mack)...

"...Bazı komedi oyuncuları, seyirciye katılıp onlar ile yüz göz olurlar. Bir komedi oyuncusu, perdede gülmeye başladığı anda seyirciye gördüklerini ciddiye almaması gerektiğini, bütün bunların bir 'şaka'dan ibaret olduğunu söylemiş olur. Gerçekten de böyle davrandıklarında artık kimse onları ciddiye almaz ve en gülünç durumlarda bile seyirciyi güldürem.me olasılığı doğar. Bir komedi filmi, oyuncu için eninde sonunda 'aptal numarası' yapmak anlamına gelir ve oyuncu bunu ne kadar 'ciddi' yaparsa o kadar komik olur."

The General (1927)

Sherlock Holmes Baffled (1903)

2008-03-05T13:04:00.000-08:00

Sinemanın Altın Çağı'nda dedektif konuları filme çekilirken “yapıta bağlı kalmak” pek söz konusu olamıyordu; çünkü sonuca varmak için izlenen düşünce zinciri, diyalog olmadığı için ancak çok kısa ve sınırlı olarak aktarılabiliyordu. Öte yandan her türden polisiye romanı, öylesine yüksek bir popülerlik kazanmıştı ki, sinema polisiye-dedektif konularına aldırmazlık edemiyordu. Böyle olunca da, işin akıl yürütme yanı ikinci plana atılıp, esrarengizlik ve gerilim daha fazla öne çıkartılmaya başlandı. İlk Sherlock Holmes filmleri, Amerika ve Danimarka’da çekilmişti. ABD’de sadece sinema tarihinin ilk westerni olan bir olay, bir sinemasal eylem içeren ilk filmlerden biri olan “The Great Train Robbery” filmi yapılmadan birkaç ay önce,“Sherlock Holmes Baffled” filme çekildi. Bu film 30 saniyelikti.
Sherlock Holmes Baffled (1903)

The Butcher Boy (1917)

2008-03-05T06:15:00.000-08:00

Buster Keaton ilk sinema filmini 1917'de The Butcher Boy'da o zamanın en ünlü yönetmen ve oyuncularından Roscoe "Fatty" Arbuckle ile birlikte çekti. Yazıyı okumadan resme bakarsanız Lourel&Hardy'i anımsayabilirsiniz. Oysa bu bir Lourel&Hardy kopyası değildi. Çünkü Stan Lourel ve Oliver Hardy bu filmden 2 sene sonra bir araya geldiler. Buster Keaton, Roscoe "Fatty" Arbuckle ile 15 kısa filmde daha birlikte çalıştı.

The Butcher Boy (1917)
Filmin tamamını aşağıdaki linklerden izleyebilirsiniz.

L'Homme Orchestre (1900)

2008-03-02T23:44:00.000-08:00

Sinema 1800 lü yılların son günlerinde yapılan bir devrimse, en büyük devrimcilerden birisi hiç kuşku yok George Méliés'di. İşte 1900 yılından bir kısa film. L'Homme Orchestre. O günün şartlarını düşündükçe "Bu kadar da olmaz" diyebilirsiniz. Dedik ya "devrim-devrimci" ilişkisi böyle birşey.

L'Homme Orchestre (1900)

The Mark of Zorro (1920)

2008-03-02T14:33:00.000-08:00

Maskeli Kahraman Zorro pek çok defa filme uyarlanmıştır. Bunlardan ilki 1920'de Fred Niblo'nun yönettiği The Mark of Zorro'dur.
Zorro Rolünde Douglas Fairbanks vardır. 1919’da o günlerin çok tanınmış kadın sinema oyuncusu Mary Pickford, yakışıklı jönlerinden Douglas Fairbanks ve beyaz perdenin ilk yönetmenlerinden D. W. Griffith ile birleşip United Artists (Birleşmiş Oyuncular) adıyla kendi film ortaklığını kurması, yaşamının önemli bir aşamasıdır. 1952’ye dek çoğu filmini ya bu firma adına ya da kendi adına çevirdi. Bunlar hep uzun metrajlı, dönemine göre, kimi sessiz, kimi sesli filmlerdi.

The Mark of Zorro (1920)

Plane Crazy (Uçak Çılgını) (1927)

2008-03-02T08:23:00.000-08:00

Mickey Mouse’ın taslağı Walt Disney’e aitse de aslında ilk olarak Ub Iwerks tarafından çizildi. Aslında Disney çizgi karakterlerinin çoğunu Ub Iwerks yarattı. “Plane Crazy” 1927'de Universal Stüdyosuna Ub Iwker ve Walt Disney'in birlikte yarattıkları "Oswald the Lucky Rabbit / Şanslı Tavşan Oswald"dan esinlenilerek yapıldı. ilk Miki Fare çizgi filminde Miki ilk göz ağrısı Minnie'i öpüyor, ikinci çizgi filmde ise sigara ve içki içerek hiç de çocuklar için yaratılmadığını gösteriyordu. Bu iki çizgi filmi hiçbir dağıtımcı almak istemedi ve rafa kaldırdı. Tam da bu dönemde sinemada bir devrim yaşanmış ve 'sesli filmler' piyasaya çıkmaya başlamıştı; dağıtımcılar artık çizgi filmlerle eskisi kadar ilgilenmiyorlardı. Animasyonda -sanatsal açıdan- olmasa da teknolojik açıdan vizyonun ne kadar atılımcı olduğunu ileride de tekrar tekrar ispatlayacak olan Disney, stratejik açıdan kritik bir karar vererek yüksek maliyetleri göze alıp üçüncü Miki filmini sesli olarak gerçekleştirdi.

Ub Iwerks Miki Mause ile ilgili bir konuşmasında şöyle demiştir: "Önemli olan yaratmak değil, onunla bir şey yapabilmektir. Bütün gün oturup masa başında yeni karakterler çiziyorduk ama bunlardan bir tanesiyle bir şeyler yapmazsanız sonuçta hiçbir şey ifade etmezdi"

Plane Crazy (Uçak Çılgını) (1927)

A Fool There Was (1915)

2008-03-02T03:33:00.000-08:00

"Vamp Kadın" imajı ilk olarak Danimarka sinemasında ve ardından da Kuzey Avrupa ülkelerinde kendini gösterdi. Sessiz sinemanın ilk yıllarında "Öpüşmek" demek "rezalet" demekti. Sessiz sinemanın ilk ve en güzel Vamp kadınları Danimarkalı olunca Thedosia Goodman adlı Amerikalı aktrist Hollywood'da üstlendiği vamp imajını belirginleştirmek için adını Danimarkalılara benzesin diye "Theda Bara" olarak değiştirdi. Theda Bara'nın en önemli rollerinden biri de sessiz sinemanın ilk yıllarında oynadığı Cleopatra(1917)dir

İşte ilk Hollywood vamp aktrislerinden Theda Bara'nın kariyerinin çıkış filmlerinden A Fool There Was filmi.
Yönetmen : Frank Powell

A Fool There Was (1915)
(filmin tamamını aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz. 67 dk)

Houdini'nin Muhteşem Kurtuluşu

2008-03-01T11:19:00.000-08:00

Harry Houdini(1876-1926) gelmiş geçmiş en büyük ilizyonistlerden. Günümüz ilizyonistlerinin nerede ise hepsini etkiledi. Houdini yaşadığı dönemde hem çektirdiği belgesel sayılacak şovlarla hem de sinemanın ilk yıllarında yer aldığı 5 filmiyle Sinemanın altın Çağında önemli bir yer aldı. Sinema tarihinde beş film çeken tek sahne sihirbazıdır Houdini.
İşte Houdini'nin belgesel bir sahne gösterisi. Bağlanma ve kurtulma sürelerine dikkat edin.

OSMANLICA SİNEMA DERGİLERİ

2008-03-01T09:38:00.000-08:00

II. Meşrutiyet'in ilanıyla sinemaya dair faaliyetlerde hissedilir bir hızlanma olmuştur. II. Meşrutiyet'ten I. Dünya Savaşı'na kadar geçen süreçte artarda açılan sinema salonları (Pathe', Eclair, Oryantal, Cine-Theatre, Santral, Oryanto' Gaumont, Lion, Sine-Palas, Majik, Milli ve Ali Efendi Sineması) ve yapılan film gösterileri, sinema yayınlarının ortaya çıkmasını kaçınılmaz kılmıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Birinci Dünya Savaşı'na girmesi, yayınları ve yayınlanması muhtemel diğer sinema dergilerini -her şeyde olduğu gibi- sekteye uğratmıştır. Bu dönemden itibaren 1923'e kadarki süreçte içeriğini sinemanın oluşturduğu herhangi bir süreli yayına rastlanmaz.

1914'ten Latin harflerinin kabulüne kadarki geçen süreçte bir toplumun kültür hayatına tanıklık eden Osmanlıca Sinema Dergileri, her şeyden önce; o yıllardaki seyirci profilini, rağbet edilen filmlerin niteliklerini ortaya koyması açısından, dönemin en önemli süreli yayınlarıdır.

SİNEMA GAZETESİ

(Haftada üç kez yayımlanır. Bilim ve sanat gazetesidir. Osmanlıca. Sorumlu Müdür: A. Cemil. İdare yeri: Cağaloğlu Daire-i mahsusa. Nüshası: 10 paradır. Basıldığı yer: Zarafet Matbaası) Bugün elimizde var olan en eski tarihli, ilk sinema gazetesi olma özelliğine sahiptir. Elimizde sadece 5 Şubat 1914 tarihli 62. sayısı bulunan derginin, ayda on iki sayı yayınladığı varsayımından hareketle çıkış tarihini saptamak mümkün gibi görünse de yayınında kesinti olabileceği ihtimali derginin çıkış tarihini kesin olarak saptamamızı engellemektedir. Dört sayfadan müteşekkil olan 62. sayıda yeralan "Sinematograf Hakkında Düşünceler" adlı imzasız makale, dönemin sinemaya bakışını ve nasıl algılandığını göstermesi bakımından önem taşır. Gazetede sadece Şehzadebaşı Müdafaa-i Milliye Sineması'nın gösterim programının verilmesi ve bu sinemada gösterilecek filmlerin uzun uzadıya konu anlatımının M. Şadi (Prenses Elena) tarafından yapılması, Sinema Gazetesi'nin Müdafaa-i Milliye Sineması'nın bir yayını olduğunu göstermektedir.

SİNEMA POSTASI (LE COURRİER DU CİNEMA)

(Haftalık sinema gazetesi, Osmanlıca, Fransızca. Renkli kapak. Çıkış tarihi; 8 Aralık 1923. Sahibi ve müdürü; Hikmet Nazım. Nüshası 10 kuruş)

Cumhuriyet döneminin ilk sinema dergisi olma özelliğine sahiptir. İleriki yıllarda çıkacak sinema dergilerinin mizanpaj ve içeriğine temel oluşturmuştur. Tamamen okuyucuyu bilgilendirme kaygısıyla ortaya çıkmıştır.

1923'ün son ayında yayın hayatına başlayan sinema gazetesinin ilk sayfalarında, Türkiye'de gösterime girecek en popüler filmlerin hikaye edilen konularına, dönemin sinema yıldızlarının biyografik hikayeleri ve magazin basınına yansıyan yaşantılarından kesitler sunan çeviri yazılarına (okuyucunun merakını gidermek maksadı) yer verilmiştir. İleriki yıllarda sinema dergilerinde bir gelenek halini alacak "Sinema Romanları" dizisinin ilk örneği bu dergide yeralmıştır. Derginin diğer sayfalarında Avrupa ve Amerika'daki sinema faaliyetleri, sinema sektöründe yaşanılan gelişmeler ve kavgalar hakkında bilgi veren imzalı ve imzasız yazılara yer verilmiştir. Derginin yayın hayatını idame ettirmesi için alınan ilanlar (Film-ürün-firm vb.) derginin her sayfasına dağıtılmıştır.

6. sayıdan bazı konu başlıkları: Yeni Filmlerden, Pola Negri, Douglas Fairbanks, Konuşan Sinemalar, Amerika, Temaşa Haberleri ve Sinemada Çocuk Artistler.

SİNEMA YILDIZI

(Haftalık sinema dergisi: Osmanlıca. Siyah-beyaz kapak. Çıkış tarihi 12 Haziran 1924. Sorumlu Müdürü: Mehmet Rauf. Nüshası 5 kuruş. Basıldığı yer Amedi Matbaası.)

Osmanlıca sinema yayınları arasında en ciddi, en istikrarlı ve en özenli dergi olmasıyla müstesna bir yeri vardır. Dergi anlayış ve içerik olarak diğerlerinden farklılık gösterir. Salt sinema merakı ve sevgisiyle ortaya çıkan dergi, bir ilke imza atarak ortaya çıkış nedenlerini ilk sayısında okuyucuya iletir. Derginin eli ayağı olan Kemal Bey tarafından kaleme alınan yazıda, derginin ortaya çıkış nedenleri şöyle izah edilmektedir: "Sinemanın, memleketimizde bulunan hararetli taraftarlarını, sinemayı taparcasına sevenleri mutlu edecek, dünyadaki sinema olaylarına dair sıcağı sıcağına bilgi verecek, sinemayı, yaşayan ve yaşatan sanatkarlar ve dahileri tanıtacak bir mecmuanın yayımlanmasını uygun bulduk. 'Sinema Yıldızı' işte bu maksatla çıkıyor." Kendisinden önce ve aynı süreçte yayınlanan sinema dergilerinde sinemaya dair hiç kullanılmayan "Yedinci Sanat" kavramı ilk kez bu dergide Kemalettin Bey tarafından "Yedinci Sanat" başlığıyla kaleme alınan sunuş yazısında kullanılmıştır. Bu yazı 1924'ler Türkiye'sinde sinemanın "Yedinci Sanat" olarak kabul gördüğünün önemli bir kanıtı sayılabilir. Ayrıca "Sinemada Sansür" kavramına da ilk kez bu dergide değinilmiştir. "Sansür-Açık Resimler" başlığıyla kaleme alınan yazıda, Amerika, Fransa ve Türkiye'de hangi kriterler baz alınarak sansür uygulamalarına gidildiğinin karşılaştırmalı örnekleri verilmiştir. "Sinema Yıldızı"nın diğer dergilerden ayırt edilir bir özelliği de sinemaya dair yapılan istatistiklere yer vermesidir. Bu istatistikler, bazen yabancı basından alınmış, bazen de dergi tarafından hazırlanmıştır. İzmir'de kaç sinema salonu var? Ya da dünyada hangi ülke, kaç sinema salonuna sahip? türünden sorulara cevap arayan bu istatistiklerin doğruluğu tartışılır olmakla birlikte dünyanın sinemasal faaliyetlerini yansıtması bakımından önem taşır. İlk üç sayıdan seçtiğimiz bazı konu başlıkları ise şöyle: Sinemada Buse Meselesi, Sinema Hileleri, İzmir'de Sinema Hayatı, İstanbul Sinemaları, Sansür ve Sinema İstatistikleri

OPERA-SİNE (OPERA-CİNE)

(Opera-Sinemasının haftalık mecmuasıdır. Çıkış tarihi 4 Kasım 1924. Osmanlıca-Fransızca. Renkli kapak. Sahibi ve Müdürü: Osman Mazhar. Başyazar: Vedat Örfi (Bengü). Nüshası 8,5 kuruş)

Opera-Sinemasının kendi salonunda gösterilecek filmlerin tanıtımını yapmak ve gişe hasılatını arttırmak amacıyla yayınlanmıştır. Uzun süreli bir yayın olmuştur. Derginin elimizde ikinci yıla ait, var olan 2'nci sayısı 23 Eylül 1925'e aittir. Bundan sonra derginin kaç sayı yayınlandığı bilinmemektedir. Derginin ilk yıla ait sayılarında görülen sinemaya dair doyurucu bilgi ve önemli çeviri yazılarına ikinci yılda rastlanmaz. Özellikle ikinci yılda bolca ilana ve Opera Sineması'nda gösterilecek filmlerin hikaye edilen uzun hülasâları (özet) yeralır. Sayfa sayısında herhangi bir sınırlama (bazen 28 bazen 10) yapılmamıştır. Dergide "Sinema Aleminden Haberler, Memlekette Sinema Hayatı, Küçük Muhaberat, Sinemalarda Bu Hafta" başlıkları altında sabit sayfalar oluşturulmuş, derginin ebatları ikinci yılda kitap formatına dönüştürülmüştür. Opera-Sine'yi diğerlerinden ayıran özellik Türkiye'de ilk defa yapılan film kritiklerine yer vermesidir.

3. sayısından seçme bazı konu başlıkları: Sinema Sanatkarlığı, Sinema Entrikaları, Sanatkarları Tanıyalım, Harbden Evvel Rus Sinemacılığı, Ziraat ve Sinema

SİNEMA MECMUASI (LE CORURİER DU CİNEMA)

(Haftalık, resimli sinema ve temaşa mecmuası. Çıkış yılı: 1924. Sahibi ve müdürü: Hikmet Nazım. Baş yazar: Vedat Örfi (Bengü).) Hikmet Nazım'ın daha önce çıkardığı "Sinema Postası"nın devamı niteliğinde bir dergidir

SİNEMA REHBERİ

Çıkış yılı 1924 olan dergi hakkında başka herhangi bir bilgi yoktur

FİLM MECMUASI (LE FİLM)

(Sinema cereyanlarını takip eder. Haftalık resimli mecmuadır. Çıkış tarihi: 1 Kasım 1926. Osmanlıca-Fransızca. Renkli Kapak. Sahibi ve müdürü: E. Kemal. Baş Yazarı: Ekrem Reşit. Nüshası 5 kuruş. Ahmet Kamil Matbaası)

Film mecmuası (Le Film) adıyla yayın hayatına başlayan dergi ikinci yılda, "Film" adını almıştır. Uzun süreli bir yayın olan derginin elimizde on iki sayısı bulunmaktadır. Derginin tam olarak kaç sayı yayınlandığı bilinmemekle beraber elimizde ikinci yıla ait altıncı nüsha 2 Kasım 1927 tarihlidir.

Film Mecmuası hemen hemen her sayısında taşradaki sinema faaliyetlerine yer vermesiyle devrin diğer sinema yayınları ile arasındaki farklılığı ortaya koyar. Dergi muhabirinin Lale Film sahiplerinden biri olan Cemil Bey ile "Taşradaki Sinema Faaliyetleri" üzerine yaptığı röportaj, Türk sinema basınında ilk röportaj olma özelliğine sahiptir. Röportajın bir diğer önemi ise Cemil Bey'in taşradaki sinema faaliyetleri hakkında verdiği bilgilerdir.

Türk sinema basınında görülen ilk müstehcen fotoğrafta bu dergide yayımlanmıştır. Josephine Baker'in göğüsleri açıktadır. 1927 Türkiye'sinde müstehcenliğe bir hayli cesur bakış.

Derginin ileriki sayılarında yayımladığı bir beyanat, dönemin film acentaları, sinema salonları ve sinema dergilerinin kendi maceralarındaki yaşanılan rekabeti göstermesi açısından önemlidir. Dergi, tarafsız olmamak, bazı sinema ve film acentalarının adamı olmakla suçlanmış, bunun üzerine tarafsız olduğunu herhangi bir müesseseye ve sinema salonuna bağlı olmadığını, ilan sayfalarının tüm sinema salonlarına açık olduğunu belirten bir beyanat yayınlamak zorunda kalmıştır.

Dergiden seçme bazı konu başlıkları: Sinemada Musiki (Cemal Reşit), Metropolis, Avrupa ve Amerika'nın En Meşhur Yıldızları Kimlerdir ve Nasıl Yaşarlar?, Büyük Sanatkarlar (Rudolph Valentino), Cambazhane Herkülü, Paramount ve Metro Goldwyn Filmleri, Sinema Reklamı Nasıl Yapılmalı, Sinema Romanları (M. Burhanettin).

SİNEMA MİHVERİ

(Haftalık Sinema ve Tiyatro Mecmuası. Çıkış tarihi: 11 Mart 1926. Sahibi: Cevat Rıza. Sorumlu müdür: Necil Düsri. Fiyatı: 10 kuruş.)

Elimizde tek nüshası var olan bu derginin kaç sayı yayınlandığı hakkında herhangi bir bilgi olmadığı gibi ilk sayıda ayırt edici herhangi bir özelliğe rastlanmaz

ARTİSTİK-SİNE (ARTISTIC-CINE)

(Haftalık Şark ve Balkan Sinema Mecmuası. Osmanlıca-Fransızca-Renkli Kapak. Çıkış tarihi: 4 Kasım 1926. Sahibi: Piyer Sarıyan. Sorumlu Müdür: Leon Antonyan. Başyazar: Antonine Paul. Tercume eden: Ragıb Rıfkı. İdare memuru. Anthony P. Stoll.)

Derginin ikinci sayısından anlaşıldığına göre: Artistik Sine'nin, çıkacağı haberi duyulduğunda, pazara açılacak yeni bir tezgahın endişesini taşıyan diğer dergi sahipleri, dergi yönetimine böyle bir teşebbüsten vazgeçmeleri, aksi halde büyük bir ticari başarısızlığa uğrayacaklarını belirten tavsiyelerde bulunmuşlar. Ancak dergi yönetimi tüm bu tavsiyeleri göz ardı ederek yayın hayatına atılmış ve herkesi şaşırtan bir başarı kazanmıştır.

Artistik-Sine, ilk dönem sinema dergileri arasında en yüksek tiraja sahip sinema dergisidir. İlk sayısında 2500 gibi bir hayli iddialı sayı ile yayın hayatına başlayan dergi, basılan sayının 2000'ini satmayı başarmıştır. Yayınını sadece Türkiye ile sınırlı tutmak istemeyen Artistik-Sine, dünya çapında prestijli bir sinema dergisi olabilmek için çaba göstermiş, ilk sayının 400'ünü Amerika, Fransa, İtalya ve İngiltere'deki sinema müesseselerine göndermiştir. Dönemin en iddialı dergisi olan Artistik-Sine, güçlü yazar kadrosu ve sağlam içeriğiyle yurtdışında da önemli bir okur kitlesine sahip olmuş ve Türk sinema dergiciliğinde bir ilke imza atarak yurt dışı aboneliğine geçmiştir.

1925-28'de hiçbir yerli filmin çekilmediği ülkemizde, Artistik-Sine'de ağırlığını, (diğer sinema dergilerinin yaptığı gibi) yabancı sinema sektörünün faaliyetleri üzerine koymuştur. Derginin her sayısında yeralan Anthony Stoll ve Antonine Paul'ün sinema üzerine düşüncelerini içeren yazıları, dönemin sinemaya bakışını ve yaklaşımını göstermesi açısından önemlidir.

Yayınına Artistik-Sine olarak başlayan bu dergi, Eylül 1927'den itibaren Türk Sineması adıyla devam etmiştir

TÜRK SİNEMASI (CINE-TURC)

(Haftalık Şark ve Balkan Sinema Mecmuası. Osmanlıca-Fransızca-Renkli Kapak. Çıkış tarihi: 8 Eylül 1927. Sahibi ve Sorumlu Müdürü: Ragıb Rıfkı. İdare müdürü: Anthony P. Stoll. Başyazar: Antonine Paul. Tercüme eden: Ragıb Rıfkı. Nüshası: 5 kuruş.)

Derginin künyesinde belirtilen idare kadrodan da anlaşılacağı gibi bu dergi Artistik-Sine'nin el değiştirilmiş halidir. Piyer Sarıyan'ın Artistik-Sine'yi Ragıb Rıfkı'ya devretmesiyle derginin ismi Türk Sineması olmuştur. Yazar kadrosu ve içeriğinde herhangi bir değişiklik olmamıştır.

Türk Sineması, Türkiye'deki sinema dergileri arasında tüm zamanların en uzun süreli sinema dergisidir. Dergi dokuz yıl gibi uzun bir sürede 219 sayıya ulaşarak kırılması zor bir rekora imza atmıştır. Derginin Ragıb Rıfkı'dan sonraki patronu, aynı zamanda "HA-KA" filminin de sahibi olan Halil Kamil Bey olmuştur. Dergi ikinci kez el değiştirdikten sonra bir daha eski kalitesini yakalayamamış ve HA-KA Film Şirketi'nin tanıtım dergisinden öteye gidememiştir

SİNEMATOGRAF CERİDESİ
Bu derginin sadece adı bilinmektedir

OSMANLICA SİNEMA DERGİLERİNİN BENZER ÖZELLİKLERİ

Cumhuriyet'in ilanından, Latin harflerinin kabulüne (1928) kadar geçen sürede yayınlanan sinema dergilerinin birbirinden ayırt edici özellikleri az; benzerlikleri fazladır. Küçük farklılıklar dışında bu yayınları birbirinden ayırt etmek kolay değildir. Çünkü yerli yapımların azlığı her dergiyi, yabancı sinema sektörünü konu edinmeye yöneltmiş ve dergi içerikleri de bu doğrultuda oluşmuştur. Ayrıca bu dergilerin ticari kaygılarını da işin içine katarsak farklılıkların azalması, benzerliklerin artması kaçınılmaz olmuştur. Bu dönem sinema yayımları Osmanlıca-Fransızca olmak üzere (Sinema Gazetesi - Sinema Yıldızı. Osmanlıca) iki dilde yayınlanmıştır. Osmanlıca sayfa sayısı ile Fransızca sayfa sayıları her zaman eşit olmamakla beraber Osmanlıca sayfa sayısı fazladır. Dergilerin sabit sayfa sayıları yoktur. Sayfa sayılarında dönem dönem artış ya da azalmalar olmuştur. Ebat olarak Opera-Cine dergisi hariç diğer dergilerin ebatlarında bir değişiklik görülmemekle birlikte bu dönem sinema dergilerinin ebatları, günümüz dergi ebatlarına yakındır. Dönemin en popüler oyuncularının portre fotoğrafları ya da en son filmlerinden bir fotoğraf dergilere kapak yapılmıştır. "Sinema Yıldızı" hariç diğer tüm dergileri kapakları renklidir. Arka kapak Fransızca; ön kapak Osmanlıca'dır. Sinema Gazetesi hariç (Haftada üç kez yayımlanır) diğerleri haftada bir kez yayımlanmaktadır. Aylık yayınlanan sinema dergisi yoktur. Dergi fiyatları beş ile on kuruş arasında değişmekle birlikte, yayın hayatının ikinci yılına geçen dergilerin fiyatları ikiye katlanmıştır. Her dergi, tirajı arttırmak amacıyla aboneliği teşvik edici girişimlerde bulunup fiyat indirimine gitmiştir. Türk Sineması ve Artistik-Sine hariç diğerlerinin aboneliği yurt içiyle sınırlı tutulmuştur. Diğer dergilerin iç sayfalarında fotoğraf kullanımı önemli bir yer tutmaktadır. "Opera - Cine" hariç diğerleri herhangi bir sinema salonuna ya da bir film acentasına bağlı olmaksızın yayınlanmaktadırlar. Mizanpajlarında pek farklılık yoktur. Her derginin çıkış amacı birbirinden çok az farklılık gösterse de hepsinde okuyucu bilgilendirme kaygısı görülür. Bu nedenle her derginin değişmeyen sayfaları vardır. Okuyucu Sualleri, Sinemalarda Bu Hafta ve Yeni Filmler gibi yabancı sinema dergilerinden yapılan çeviriler, yerli basında önemli bir yer kaplar. Yabancı yayınlarda genellikle film acentalarının dışarıdan getirdiği sinema dergilerinden oluşmaktadır. Bu dönem sinema dergilerinde film konularının, hülasa (özet) başlığıyla uzun uzadıya hikaye edilerek anlatılmış, dönemin en popüler Amerikan aktör ve aktristlerinin hayat hikayeleri magazinsel yönleriyle de ele alınarak anlatılmıştır. Bir diğer önemli ortak özellik de gelenekselleşmiş "Sinema Romanları"dır. Bu romanlar bir filmin, hikayeleştirilerek uzun uzun anlatılmasından oluşmaktadır. Her sayıda iki sayfa halinde yayımlanan film hikayesi arkası var mantığına uygun olarak derginin diğer sayılarında da devam etmektedir. Ayrıca, her dergi tirajını arttırmak amacıyla birtakım çekilişler düzenlemiş ve sinema biletleri için indirim kuponları yayımlamıştır.
( Ali Özuyar, Sinema Dergisi, Ocak 2001)

The Birth Of A Nation (Bir Ulusun Doğuşu) (1915)

2008-02-29T12:54:00.000-08:00

D.W. Griffith’in sessiz filmi Bir Ulusun Doğuşu, gerçek tarih tezinin aksi bir görüşü, üstelik şimdi izlendiğinde epey rahatsız edici bir tonda sunuyor. Siyahları yüzü boyanmış beyazlar oyunuyor vb... Öte yandan sinema tekniğinin sabit tek bir kamerayla teatral bir şekilde kayıttan ibaret olduğu bir dönemde, film montajı adına bir çok devrime imza atıyor. Pudovkin'in Ana'sıyla birlikte, tüm dünyadaki film okullarında kurguya getirdiği yenilikler birlikte ders olarak okutuluyor

Amerikan İç Savaşı tüm şiddetiyle ülkeyi kasıp kavurur. İnsanlar yakınlarını kaybeder. Aileler dağılır. Savaş biter. Birlikten ayrılmak isteyen Güney eyaletlerinin kurduğu Konfederasyon yenilmiştir. Yeniden Yapılanma Dönemi başlar. Kölelik yasaklanır. Başkan Lincoln'ün suikastiyle, yeni oluşan güven ortamı yerini kaos ve anarşiye bırakır.

Özellikle güney eyaletlerinde çeteciler beyaz çiftlik sahiplerine saldırır ve ailelerine göz açtırmazlar. Polis gücüne katılan siyahlar ve melezler beyazları taciz eder. Bunun üzerine asayişi sağlamak üzere "Klan" kurulur. Haçlı şövalyelerini andıran giysileriyle Ku-Klux-Klan üyeleri gecelerin hakimidir artık. Devletin sağlayamadığı adaleti onlar getirir.

Yönetmen : D.W. Griffith
Senaryo : D.W. Griffith , Frank E. Woods , Thomas F. Dixon Jr.
Görüntü Yönetmeni : G.W. Bitzer
Müzik : Joseph Carl Breil , D.W. Griffith
Yapım : 1915, ABD , 125 dk.
Oyuncular

Lillian Gish (Elsie Stoneman) , Mae Marsh (Flora Cameron) , Henry B. Walthall (Albay Cameron) , Miriam Cooper (Margaret Cameron) , Mary Alden (Lydia Brown) , Ralph Lewis (Austin Stoneman) , George Siegmann (Silas Lynch)
The Birth Of A Nation (Bir Ulusun Doğuşu) (1915)
filmin tamamına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

Edwin S. Porter (1870-1941)

2008-02-28T13:27:00.000-08:00

Edison'un teknisyenlerinden Edwin S. Porter filmleriyle çekim tarzlarının oluşmasına katkıda bulundu. 1903 tarihli “Büyük Tren Soygunu” isimli filminde oyuncuları sahnede derinlemesine yerleştirerek farklı bir şey yaptı. O güne kadar çekilen filmlerde oyuncuların hareketi yatay düzlemde soldan sağa ya da sağdan sola olacak şekilde düzenleniyordu. Fakat Porter filminde bir atlıyı arka plandan ön plana koşturarak derinlik hissi yarattı. Bir soyguncunun silahını kameraya doğrultup ateşlemesini yakın planda gösterdi. Filmi elle kırmızıya boyayarak silah patlaması efekti de verdi.

Porter aynı zamanda suni ışığı yaratıcı bir şekilde kullanan ilk kameramanlardan birisi idi. The Seven Ages (1905) adlı filmde tüm odayı şömine içine gizlediği bir ışıkla aydınlattı.
Western, aslında sadece bir sinema türü değil, Amerikan pop kültürünün önemli kaynaklarından birine verilen genel bir addır. 18. yüzyılın sonlarına doğru batının efsanevi kahramanlarının hayat hikayelerini,serüvenlerini anlatan tiyatro oyunlarına, operalara, romanlara ve cep kitaplarına genel olarak western denirdi. Türün sinemaya girmesi ise 1903 yılında, sessiz sinema döneminde Edwin S. Porter'ın yönettiği 12 dakikalık "Great Train Robbery" (Büyük Tren Soygunu) adlı filmiyle gerçekleşti. Porter daha sonra çevireceği "Küçük Tren Soygunu" ve "Büyük Posta Arabası Soygunu" filmleriyle ilk filminde büyük başarı yakalayamadı. Ama o bir öncüydü ve "Büyük Tren Soygunu" gerek göresel gerekse dramatik yapısıyla sinemada westernin keşfi sayılabilir.

"Great Train Robbery" (Büyük Tren Soygunu)

The Wizard of Oz (1910)

2008-02-28T06:28:00.000-08:00

L. Frank Baum'un 1898'da yayınladığı kitabının adıdır Oz Büyücüsü. Sinema klasikleri arasında sayılan "The Wonderful Wizard of Oz"un yapım tarihi 1939'dur. oysa ilk defa 1910 yılında Otis Turner tarafından ilk defa sinemaya uyarlanmıştır. Bu film 13 dakika sürüyordu. 1902 yılında müzikale uyarlandığı için kostüm ve sahne tasarımı konusunda problem yaşanmamıştı.

Oyuncular:
Bebe Daniels : Dorothy Gale
Howard Bosworth : Wizard of the Oz and King
Eugeine Besserer : Em Hala

The Wizard of Oz (1910)

Dr. Pyckle and Mr. Pryde (1925)

2008-02-28T05:51:00.000-08:00

1925 yılı Dr. Jekyll ve Mr. Hyde uyarlaması. Stan Lorel’in Hardy’siz filmlerinden biri. Yönetmen Scott Pembroke ve Joe Rock, yapımcı Joe Rock senaryo Tay Garnett.

Dr. Jeckyl ve Mr. Hyde : Stan Lorel
Dr. Pyckle'ın asistanı : Julie Leonard

Dr. Pyckle and Mr. Pride

Gelibolu 1915

2008-02-28T05:34:00.000-08:00

Savaş insanları durduramadığı gibi insanlar da savaşları durduramıyor.

Yıl 1915, Yer Gelibolu. Anzak askerlerinin ülkelerinden getirdiği kameralar savaş öncesi son hazırlıkları gösteriyor. Youtube’a Austuralian War memorials tarafından eklenen belge bir görüntü. “O kadar insan Gelibolu yarımadasına nasıl sığdı?” diye düşünüyorsanız bir izleyin derim.

Anzak Askerlerinin Kamerasından Gelibolu 1915

Emile Reynaud (1844-1912)

2008-02-27T03:27:00.000-08:00

Fransız Emile Reynaud kendinden önceki deneyleri geliştirmiş, 1877'de bisküvi kutusu ve aynalardan oluşan "praxinoscope" adlı aygıtı yapmıştı. 1880'de bir projeksiyon feneriyle de güçlendirdiği bu aygıtla yaptığı gösterilerde, bir kağıt şeridine elle boyanmış 12 resimden oluşan sahneler oynatıldı. Reynaud "optik tiyatro"nun patentini aldı. 1892 Ekim'inde Paris'te Grevin Müzesi ile günde 12 gösteri yapmak üzere anlaşmıştı. Reynaud sesle görüntü arasında senkron sağlayan bir düzenleme de gerçekleştirmişti. Renkli peyzajlar üzerinde devinen elle çizilmiş görüntüler kullanan Reynaud, Lumiere'lerden sonra fotoğraf da kullandı ama işleri yolunda gitmedi, kısa sürede borçları yüzünden battı. Optik tiyatrosunu kırıp filmlerini Seine nehrine fırlatan Reynaud'dan geriye "Zavallı Piero" ve "Banyo Kulübesi Etrafında" adlı kısa filmler hareketli görüntünün tarihinde kaldı.

"Around a Bathing Hut" (Banyo Kulübesi Etrafında) (1894)

Not:Eskiler "denize girmek" yerine "deniz banyosuna gitmek" terimini kullanırlardı... Bu yüzden soyunma kabini değil banyo kulübesi ;)

Kinétoscope (Kineteskop)

2008-02-27T02:16:00.000-08:00

1825 yılında bir çocuk oyuncağı olarak "Thaumatrope"u icad edildi. Bu alet önünde ve arkasında birer resim bulunan basit, daire şeklinde bir kartondu.Resimler hızla ters-yüz edildiğinde hareketliymiş gibi görünüyordu.
Thaumatrope

1833 yılında bu oyuncaktan yola çıkan İngiliz fizikçi Pleteau, Faraday tekerleğine dayanan bir metodla sinemanın temeli sayılabilecek bir buluşa imza attı; phenakistiscope. Tekerlek şeklinde bir silindire arka arkaya gelecek ve sıra ile görünecek şekilde birbirini takip eden resimler yerleştirdi. Bir kol yardımı ile tekerleği çevirerek resimlerin hızla birbiri ardına görünmesini sağladı. Hızla dönen resimler göz algılamasını yanılttığı içinde phenakistiscopea bakan kişi görüntünün hareketlendiğini algıladı. 1833 yılında yapılan bu icatla günümüz sinemasının temeli atılmıştır. Bu teknikle ilk animasyon filmlerin temelini oluşturdu.
Phenakistiscope
(Buradaki görüntü bir öğrencinin okul ödevi için çalışmasıdır)

1834 'de İngiliz fizikçi Honer, Zootrope'u icat etti. Zootrope bir çark içinde dönen resimlere ışık tutularak duvara yansıtılması tekniğine dayanıyordu. Bunun da gerçek anlamda perdeye yansıtılması için araştırmalar 1854 yılına kadar sürmüştü.
Zootrope

Bu noktadan sona araştırmacılar hareket ettirmek için resim değil de fotoğraf kullanmayı planladılar. O günün fotoğraf tekniği ile art arda fotoğraf çekmenin imkansızlığı bu düşünceye engel teşkil ediyordu.
1872 yılında Kaliforniyalı milyarder Muybridge bir koşu yolunun kenarına çok sayıda fotoğraf makinesini dizdirip bu makinelerin kapaklarını (fotoğraf makineleri o zamanlarda öyle çalışıyordu) peşpeşe açacak bir sistem hazırlattı. Koşu yolunda atlar koşarken fotoğraf makinelerinin art arta açılan kapakları ilk hareketli gerçek görüntüyü 1872 yılında yaratmış oldu. Bu fotoğrafları hareketlendirmek için Zootrope kullanıldı...
Muybridge'nin aletinin yakaladığı görüntü şu şekildeydi.

Bunun ardından 1888 de fotoğraf hareket yeteneğini ve kalitesini arttırmak için zootrope yerine Praxinoscope adlı yeni bir alet üretildi. Burada resimler birbiri ardına bir şeride kopya ediliyor ve bu kopya sonrasında şeritte 15 dakika boyunca resim perdeye yansıyabiliyordu.
Praxinoscope

1892 yılında Thomas Edison 35 mm lik şeriti icat etti. Bu 35 mm filmin başlangıç noktasıydı. Edisonun ampulü icat etmesi ve bu buluşunda kullanmak istemesi projeksiyon sisteminde gelişmeyi sağladı.
Edison filmi herkes gibi perdeye yansıtmak yerine Kinétoscope dediği kocaman bir kutunun içine yansıtarak sadece tek kişinin seyredeceği bir alet yapmış oldu.
Kinétoscope

'Buffalo Bill's Wild West' (1894)

2008-02-26T05:58:00.000-08:00

Sinemanın öncülerinden Thomas Edison, sinema konusunda pek çok patent almış, Ülkenin her tarafında sinema salonları işletmeye başlamıştı. Sadece Amerika'da değil, dünyanın pek çok bölgesinde film çekim ekipleri kurmuştu. Bunlar günlük hayatı filmlere kaydediyorlar ve işletilen sinema salonlarında izletiyorlardı. İşte o günlerden güzel görüntüler. Buffalo Bill'in Vahşi Batı'sı. Buffalo Bill 1872'de Vahşi Batı'yı görmediğini düşündüğü Amerika'nın doğu eyaletlerine ve hatta Avrupa'ya bu şovunu götürdü.
Bu şovun en büyük sürprizi ise ünlü Kızılderili Şefi Oturan Boğa'nın(Tatanka Iyotake) da gösterilerde yer almasıydı. 1890'da ölen Oturan Boğa şimdi seyredeceğiniz gösterilerde yok.

'Buffalo Bill's Wild West' (1894)

Bucking Broncho (1894)

Annie Oakley (1894)

Buffalo Dance (1894)

Le Voyage dans la lune (Aya Seyahat ) (1902)

2008-02-26T05:06:00.000-08:00

Aya Seyahat (Fransızca: Le Voyage dans la lune) 1902 Fransız yapımı siyah-beyaz sessiz bilim kurgu filmidir. Film orijinallerine sıkı sıkıya bağlı kalınmadan, zamanının iki popüler romanından uyarlanmıştır: Jules Verne'nin yazdığı Dünyadan Aya ve H. G. Wells'in yazdığı Aydaki İlk İnsanlar.

Filmin senaryosu, kardeşi Gaston’un yardımlarıyla Georges Melies tarafından yazılmış ve film yine Georges Melies tarafından yönetilmiştir. Film saniyede 16 kare hızında oynatıldığında 14 dakika sürmektedir.

Aya Seyahat ilk gösterildiği yıllarda çok popüler olmuştur ve Melies'in çektiği yüzlerce fantezi filmi arasında en iyi bilinen filmdir. Film, aynı zamanda birçok kişi tarafından sinema tarihinde yenilikçi animasyon ve özel efekt kullanan ilk film ve sinema tarihinin ilk bilim kurgu filmi olarak kabul edilmektedir.

Le Voyage dans la lune (Aya Seyahat ) (1902)

Yasujirō Ozu (12 Aralık 1903 – 12 Aralık 1963)

2008-02-26T04:51:00.001-08:00

1903-1963 yılları arasında yaşamış bir Japon yönetmendir.50'yi aşkın film yönetmiştir.Japon yönetmenlerin en japonu diye de anılan Ozu, bir çok ünlü yönetmeni de etkilemiştir.

Ozu,minimalist çalışmalarında japon toplumunun geçirdiği köklü değişimi yansıtmaya çalışmıştır. Kamera hareketlerine fazla yer vermeden ve hemen tüm tüm filmlerinde aynı oyunculara yer vererek sinema tarihinde farklı bir yer edinmiştir.

A scene from Days of Youth (1929)

Nosferatu, eine Symphonie des Grauens ( Nosferatu Bir Dehşet Senfonisi) 1922

2008-02-26T02:39:00.000-08:00

Nosferatu 1922 yılında Almanya'da çekilen Alman Dışavurumculuğu akımının başyapıtlarından ve korku sinemasının sayılı klasiklerindendir. F. W. Murnau'nun yönettiği filmde Max Schreck, vampir Kont Orlok rolündedir. Filmin orjinal Almanca adı Nosferatu, eine Symphonie des Grauens yani Nosferatu, Bir Dehşet Senfonisi 'dir.Film 1921 yılı ile 1922 yılı arası çekilmiştir. Bram Stoker'ın Drakula romanının uyarlamasıdır ve telif ödenmeden yapıldığı için yayından kaldırılmıştır. Nosferatu filminde Bram Stoker'ın filminden farklı olarak vampir Kont Orlok'dur. Bram Stoker'ın Drakula'sında ise vampir kontun adı Drakula'dır.

Thomas Hutter Almanya'nın Bremen'e bağlı Wisburg isimli küçük bir kasabasında karısı Ellen ile birlikte yaşamaktadır. Transilvanya'da yaşayan Kont Orlok'dan bir mektup gelir.Bazı sembollerle dolu bu mektubu Renfield isimli kişi Hutter için okur. Zengin Kont Orlok ile emlak anlaşması yapmak için Hutter Transilvanya'ya gidecektir.

Filmin çekiliş hikayesi

Enrich Dieckman ve Albert Grau, Almanya'nın 1. Dünya Savaşında yenildiği sırada Prana Film şirketini kurmuştur. Bu şirketin tek filmi Nosferatu'dur. Enrich Dieckman'nın tüccardır, Albert Grau ise mimar. Enrich Dieckman ve Albert Grau, çekilecek filme konu olarak Bram Stoker'ın Drakula romanını uygun bulmuşlardır. Henrik Galeen'e senaryoyu yazdırmışlardır. Yönetmen koltuğuna ise Friedrich Wilhelm Murnau'yu oturmuşlardır. Film büyük başarı kazansa bile Drakula romanının uyrlaması olup telif ödenmediği için ölen Bram Stoker'ın karısı Florence mahkemeye dava açmıştır. Mahkemeyi Florence kazanıp filmin kopyaları imha edilmiştir. Münich'te eklenen sahnelerle film yeniden piyasaya sürülmüştür.

Film ilk vampir temalı filmlerin başlangıcıdır. Bu filmden sonra Amerika, Almanya, Filipinler, Türkiye, İngiltere, Hindistan, Japonya, Meksika ve Malezya gibi birçok ülkede vampir temalı filmler çekilmiştir.

Oyuncular
Max Schreck Kont Orlok
Gustav von Wangenheim Thomas Hutter
Greta Schröder Ellen
Alexander Granach Knock, ein Häusermakler

Nosferatu, eine Symphonie des Grauens ( Nosferatu Bir Dehşet Senfonisi)

Filmin tamamını bu linkte seyredebilirsiniz (80 dk.)

Nanook of the North [Kuzeyli Nanook] (1922-Belgesel)

2008-02-26T01:32:00.000-08:00

Kuzeyli Nanook (özgün adı: Nanook of the North) 1922 yapımı bir Robert J. Flaherty filmidir. Belgesel sinemanın en önemli örneklerinden biri sayılır.

Hudson Körfezi'nde yaşayan bir Eskimo ailesinin yaşamını konu alır. Belgeselin ilk bantları kaza sonucu yanmıştı. Daha sonra Flaherty geri döndü ve tekrar aynı belgeseli çekti.

Filmde eskimo ailesinin buzdan ev yapmaları, çocuklarını beslemeleri, avlanmaları gibi soğuk yaşamlarının en ince ayrıntıları görülebilir.

Nanook of the North [Kuzeyli Nanook] (1922)

Tarzan of the Apes [Maymunların Tarzanı](1918)

2008-02-25T23:33:00.000-08:00

Sessiz Sinema döneminde en çok uyarlanan karakterlerden biri de Edgar Rice Burroughs’un ünlü roman kahramanı Tarzan’dır. Tarzan 1912’de roman olarak o kadar sevilmiştir ki 23 devam kitabı daha yazılmıştır.

İlk Tarzan filmini "Tarzan of the Apes" 1918 yılında Scott Sidney tarafından yönetildi.

Elmo Lincoln, Tarzan rolünde, Enid Markey ise Jane i canlandırıyordu.

Tarzan of the Apes (1918)
Aşağıdaki linklerde filmin tamamını izleyebilirsiniz.

Marlene Dietrich (27 Aralık 1901 - 6 Mayıs 1992)

2008-02-25T22:56:00.001-08:00

Maria Magdalena Dietrich' bilinen adıyla Marlene Dietrich (27 Aralık 1901, Berlin - 6 Mayıs 1992, Paris), Alman asıllı sinema oyuncusu ve şarkıcıdır.

Uzun kirpikleri ve düşük göz kapakları ile büyüleyen gözlere sahip olan Dietrich, elinde sigarasıyla dünyaya meydan okuyan gözlerle bakıyordu. Yakın arkadaşlarından romancı Ernest Hemingway onun için, "sesiyle bile kırabilir kalbinizi" diyordu: "Ve sonra tek bir sözcükle iyileştirebilir yaralarınızı."

Gerçek adı Maria Magdalena'ydı. İncil'de de adı geçen ve İsa ile yakınlaşan fahişeyle aynı adı taşıyordu. Oyuncu olmayı kafasına koymuştu ve 1921'de Max Reinhardt'dan ilk derslerini almaya başladı.

İrili ufaklı filmlerde rol alan Dietrich, Joseph von Sternberg'in 'Mavi Melek' (Der Blau Angel) adlı filmi için yaptığı öneriye 'evet' dedi ve bu filmle özdeşleşip ölümünden yıllar sonra bile 'Mavi Melek' olarak anıldı.

Filmin başarısı Nazi yönetimini Dietrich'e yakınlaştırdı. Ama Dietrich'in Nazilerle iş birliği yapmaya niyeti yoktu. 'Mavi Melek'in setinde çalışan birçok kişi toplama kamplarında ölmüş, hayatta kalanlar da Almanya'yı terk etmek zorunda kalmıştı. Dietrich de ülkesini terk edip İkinci Dünya Savaşı'nı karşı ittifakı destekleyerek geçirdi.

'Dishonored', 'Shangai Express' ve 'The Lady is Willing' gibi önemli filmlerde tartışılmaz oyunculuk yeteneğini ortaya koydu ama hiç Oscar alamadı. 'A Foreign Affair', 'The MonteCarlo Story', 'Touch of Evil', 'Nuremberg Mahkemesi' gibi filmlerde oynayan Dietrich, 1978 yapımı 'Just a Gigolo' ile beyazperdeye veda etti.

Marlene Dietrich, sadece soğuk güzelliği ve oyunculuğu ile değil özel yaşamıyla da ilgi çekici bir yıldız oldu. Birçok erkeğin başını döndüren Dietrich'in, kendisi gibi bir efsane olan Greta Garbo ile yaşadığı iddia edilen aşk, hayatının en keskin dönemeçlerinden biriydi.

Trajik ve bir o kadar da hüzünlü bir aşk hikayesinin kahramanları oldu iki kadın. Birinci Dünya Savaşı sonrasında Berlin'de 'The Joyless Street' adlı filmin çekimleri sırasında tanıştılar. İlişkileri, sonraları Hollywood'da karşılaştıklarında birbirlerini tanıdıklarını tamamen reddetmeleriyle sona erecekti.

1938'de Lale Andersen'in söylediği 'Lili Marlene', aslında Nazilerin Afrika'daki askerlerini motive etmek için çaldıkları bir propaganda şarıkısıydı. Ama o kadar tutuldu ki, sadece Alman değil ABD'li ve İngiliz askerlerin de dilinden düşmez oldu.

Cephede çarpışan her askerin bir Lili Marlene'i vardı ve Lili Marlene, onlara hiçbir şarkının veremediğini vermişti. Birçok sanatçı 'Lili Marlene'i söylemek için sıraya girmişti. Bunların arasında Marlene Dietrich, Vera Lynn ve Anne Sheldon gibi ünlüler de vardı. 42 dile çevrilen şarkı en çok Marlene Dietrich'le anıldı.

Hollywood'daki Marlene Dietrich imgesi ise bambaşkaydı. Disiplinli, çalışkan ama bir o kadar da dik kafalı bir kadın olarak tanınıyordu. Hayatı boyunca Rudolf Sieber ile evli kaldıysa da, her iki cinsten aşklarıyla anıldı. 1981'den 1992'ye kadar Paris'teki evinde, sadece yakın dostlarını görmeyi kabul ederek yaşadı.

"Ich küsse Ihre Hand, Madame" (1928)

Josef von Sternberg (d. 29 Mayıs 1894 - ö. 22 Aralık 1969)

2008-02-25T22:30:00.000-08:00

Viyana'da doğan Josef von Sternberg, gençliğini New York'ta geçirdi. Gösteri dünyasına girişi World Film Company'de film-düzeltici olarak çalışmaya başlamasıyla gerçekleşti. Avusturya'ya eğitimini tamamlamak için geri döndü ve US Signal Corps'de fotoğrafçı olarak çalıştı. Daha sonra bir prodüktörün tavsiyesiyle ismini Erich Von Stroheim olarak değiştirdi. Bağımsız prodüksiyon "The Salvation Hunters" (1925), "Woman of the Sea" (1926), "Underworld" (1927) filmlerini çekti. Alman-destekli "The Blue Angel" üzerinde çalıştı. Film Marlene Dietrich'i üne kavuşturdu ve sinema tarihinin en cüretkar eserleri arasına katıldı. Egzotik mekanlara olan ilgisi "Shangai Express" ve "Morocco" ile sürdü. Dietrich'le ortak çalıştığı bütün filmler başarıyla ulaşırken, başka oyuncuları oynattığı eserleri pek ilgi görmedi ve sonunda Paramount'tan atıldı. 1942'den sonra çektiği filmlerde düşüşü sürdü.

The Last Command (1928)

Yönetmen: Joseph von Sternberg
Yapımcılar: Jesse L. Lasky - Adolph Zukor
Senarist:Lajos Biró - John F. Goodrich
Oyuncular
Emil Jannings (Grand Duke Sergious Alexander)
Evelyn Brent (Natalie Dabrova)

Friedrich Christian Anton "Fritz" Lang (5 Aralık 1890 – 2 Ağustos 2, 1976)

2008-02-25T13:38:00.000-08:00

Friedrich Christian Anton "Fritz" Lang Mimar bir babanın oğlu olarak Viyana'da dünyaya geldi. Viyana'da mimarlık ve resim eğitimi aldığı sıralarda çıktığı dünya turu ardından eğitimini Paris ve Münih sanat akademilerinde sürdürdü. Gönüllü olarak katıldığı I. Dünya savaşında yaralandıktan sonra döndüğü Viyana'da film senaryoları yazmaya başladı. Daha sonra Alman UFA stüdyolarında çalışmaya başlayan Lang, Alman expresyonist (dışavurumcu) sinemasının yükselişiyle kısa sürede bu akımın en önemli yönetmenlerinden biri konumuna geldi.

İki bölümden oluşan 1922 tarihli ‘’Dr. Mabuse, der Speiler’’ (Doktor Mabuse), insanları hipnotize ederek suç işleyen bir cani olan Dr. Mabuse'un hikayesini anlatan psikolojik gerilimdi. Film dışavurumcu sinemanın en önemli eserlerinden biri olurken yönetmenin toplumsal sorunlara olan duyarlılığını da gösteriyordu.

Ardından Alman halk destanı ‘’Die Niebulungen’’ (Nibelungen) (1924), ve bilim kurgu türünün ilk örneklerinden sayılan Metropolis’i (1927) yönetti. Metropolis, gelecekteki bir şehirde insanların yaşamından kesitler sunuyordu. O dönem için rekor denilebilecek bir masrafla çekilen film, sinema dili açısından birçok yeni teknik kullanarak büyük bir başarı kazandı. Filmin başarısı ve konusunun çekiciliği yükselişte olan Nazi hareketinin de ilgisini çekti.

Dr. Mabuse'un ve Metropolis'in Nazilerin hayranlığını bu denli kazanması üzerine Nazi olmadığını açıklamak istercesine yönetmen, Das Testament des Dr. Mabuse (Dr. Mabuse'ın vasiyeti) (1932) filmini çekti. Film Nazi propaganda bakanı Joseph Goebbels tarafından yasaklanmasına rağmen, Fritz Lang'a hayranlık duymaya devam eden Naziler ona Devlet Sinema Müdürlüğünü önerdiler. Lang Fransa'ya kaçarak bu öneriyi red etti. Fakat karısı Thea von Harbou ondan boşanarak Nazi Partisine katıldı.

Dr. Mabuse'ın vasiyeti öncesi 1931 yılında çevirdiği M (Fritz Lang's M ) ilk sesli film çalışmasıdır. Filmin başrolünde çocuk katili rolünde ünlü Alman oyuncu Peter Lorre 'yi oynatmıştır. Kara Film türünün en iyi örneklerinden sayılan M, Nazilerin iktidara gelmesi öncesi Alman toplumunun sokakta yaşadığı gerginliği ustalıkla yansıtıyordu.

Fransa'dan sonra Amerika'ya geçen Lang MGM stüdyolarında çalışmaya başladı. 1936 yılında çevirdiği Fury (Öfke), maden işçilerinin dünyasında geçmektedir. 1937 yılında ise You Only Live Once (Günahsız Katiller) adlı filmi çevirdi, Western türünde de eserler veren yönetmenin The Return of The Frank James (Frank James'in Dönüşü ) (1940) , Western Union (Çöl Devleri) (1941) filmleri bu türe örnektir.

Senaryosunu Berthold Brecht'le birlikte yazdıkları Hangman Also Die (Cellatlar da Ölür) filmini 1942 de çevirmiştir. Ancak yönetmenin bu dönemdeki çalışmalarının Almanya'da yaptığı çalışmalara oranla daha zayıf olduğu dönemin eleştirmenleri tarafından vurgulanmaktaydı.

1950'ler boyunca Hollywood'da çalışma zorlukları yaşayan Lang, Almanya'ya dönerek son Dr. Mabuse filmini 1960 yılında Almanya'da çekmiştir. Lang, Jean-Luc Godard'ın 1963 yapımlı Le Mephris (Nefret) adlı filminde kendisini oynamıştır.

Son yıllarını Amerika'da gözleri görmez bir şekilde geçiren Lang, 1976 yılında Hollywood'da öldü.

Frau im Mond (Girl in the Moon) [Ay'da ki Kadın](1929)

Dziga Vertov(2 Ocak 1896– 12 Şubat 1954)

2008-02-25T00:58:00.000-08:00

Dziga Vertov, Denis Arkadievich Kaufman adıyla 2 Ocak 1896 günü doğar.Sinemada Sine-göz akımının kuramcısdır.

O zaman Rusya günümüzde ise Polonya’da olan Bialystok’da 1912-14 arasında, lise yıllarında müzik eğitimi alır. 1915'de Petrograd’a gider ve Psiko-Nöroloji Enstitüsü’nde okumaya başlar. Avant-garde ve fütürist gruplara katılır ve 1918 yılı başında yazar Mikhail Koltsov’un istemiyle Moskova Film Komitesi’nde yazar ve kurgucu olarak çalışmaya başlar. Yazın Komite’nin Belgesel Bölümü sekreterliğine getirilir. Adını Dziga Vertov’a dönüştürmesi bu dönemde olur. Sinemada kurmacaya karşıdır. Dramayı aslında burjuvazinin elindeki bir afyon olrak nitelendirir. Bir kameranın işlevinin sadece görüntüyü kopyalayan değil aynı zamanda seyirciye görüntünün bütününü taşıması gerektiğini savunur. Filmleri Ajit-trenlerle bütün Sovyet Rusyasını dolaşmıştır

Sinema-Göz (Farkında Olunmayanları Yakalayan Yaşam) 1924

GİZLİ ÇEKİMİN KURALLARI

1- Ansızın Çekim Yapmak : Eski bir askeri kural, sürat ve gözlem yeteneği.
2- Önceden Saptanan ve Görülebilen Bir Şeyin Çekimi : Soğukkanlılık, girginlik ve anında yıldırım gibi saldırıya geçebilme yeteneği.
3- Gizli Bir Yerden Çekim Yapmak : Sabır ve büyük bir dikkat.
4- Kişilerin dikkatlerinin doğal bir nedenle başka bir tarafa yönelik olduğu bir anda çekim yapmak.
5- Düzme bir nedenle kişilerin dikkatini başka bir tarafa çekerek çekim yapmak.
6- Uzaktan çekim yapmak.
7- Yüksekten çekim yapmak.
8- Devinim halinde bir yerden çekim yapmak.

Kurgu, çekilmiş film görüntülerini tek bir film halinde düzenlemek veya görüntüler sayesinde filmi yazmaktır.

Kameralı Adam (Son Sessiz Filmi) 1929

Edna Purviance (21 Ekim 1895 - 11 Haziran 1958)

2008-02-25T00:04:00.000-08:00

Edna Purviance (21 Ekim 1895 - 11 Haziran 1958) Amerikalı aktrist ve 1915 - 1923 yılları arasında Charles Chaplin filmlerinin baş kadın oyuncusudur. Chaplin tarafından San Fransisco' da sekreterlik yaptığı sırada keşfedilmiştir. 1916- 1926 yılları arasında otuzun üzerinde filmde Chaplin'le birlikte çalışmıştır.

A Night in the Show (1915)

Yönetmen: Charlie Chaplin
Prodüktör: Jess Robbins
Senarto: Charlie Chaplin
Müzik: Robert Israel

Cast:
Charles Chaplin - Mr. Pest and Mr. Rowdy
Edna Purviance - Lady in Stalls w/ Beads
Charlotte Mineau - Lady in the Stalls
Dee Lampton - Fat Boy
Leo White - Frenchman in Balcony
Wesley Ruggles - Second Man in Balcony Front
John Rand - Orchestra Conductor
James T. Kelley - Trombone Player & Singer
Paddy McGuire - Duster & Clarinet Player
May White - Fat Lady and Snake Charmer
Phyllis Allen - Lady in Audience
Fred Goodwins - Gentleman in Audience
Charles Inslee - Tuba Player

Harold Clayton Lloyd (20 Nisan 1893 – 8 Mart 1971)

2008-02-24T13:49:00.000-08:00

Harold Clayton Lloyd (20 Nisan 1893 – 8 Mart 1971) yılları arasında yaşamış ABD' li aktördür. Sessiz film döneminde ünlü olmuş ve pek çok başarılı komedi filmine imza atmıştır. Oyuncu Mildred Davis' in eşidir. Özellikle Safety Last filmiyle ünlüdür.

Harold Lloyd ait filmler dünyanın çeşitli yerlerindeki arşivler sayesinde günümüze kadar gelmiştir. Lloyd' un ilk dönemlerine ait kısa filmlerinin pek çoğu 1943'te Lloyd'un evinde çıkan bir yangında kaybolmuşsa da Lloyd asıl filmleri çok iyi bir şekilde korumayı başarmıştır.

''Komedi içten gelmelidir. Oyuncunun yüzünden, bedeninden...''

''Halkın konuşan güldürüler izlemek istediğini sanmıyorum. Film denen şey ve konuşmaya dayalı sanatlar, bence iki ayrı türdür.''

Harold Lloyd - The Flirt (1917)

Harold LLoyd - Safety Last ( 1923 )

Buster Keaton & Harold Lloyd in CHARACTER STUDIES ( 1920'li yıllar )
"Fatty" Arbuckle, Jackie Coogan, Douglas Fairbanks, Buster Keaton, Harold Lloyd ve Rudolph Valentino.